در روزهای پرنوسان بورس تهران، بحث بر سر «بستههای حمایتی» همواره داغ است. اما آیا حمایت به معنای واقعی کلمه به نفع بازار است؟ اخیراً یادداشتی از رضا احمدی ترکمانی، مدیرعامل شرکت کارگزاری بانک تجارت در پایگاه خبری بازار سرمایه ایران (سنا) منتشر شده که نگاهی آسیبشناسانه به این موضوع دارد. در این یادداشت، به این نکته کلیدی پرداخته شده که حمایتهای غیرشفاف میتواند به جای حل مسئله، تحلیلپذیری بازار را از بین ببرد.
آقای احمدی ترکمانی به سه چالش اصلی در سیاستهای حمایتی اشاره دارند که برای فعالان بازار بسیار حیاتی است:
- کیفیت و زمانبندی (حمایت به مثابه مُسکن): حمایت فقط زمانی اثرگذار است که «موقتی» باشد. اگر حمایتها به رویهای دائمی تبدیل شوند، بازار دچار «اعتیاد به حمایت» میشود و سازوکار طبیعی کشف قیمت (که قلب تپنده بازار سرمایه است) از کار میافتد.
- تجربه جهانی (درس عبرت چین ۲۰۱۵): اشاره به تجربه بازار چین بسیار هوشمندانه است. وقتی مداخلاتِ دستوری و طولانیمدت جایگزینِ عملکردِ طبیعی بازار میشود، در بلندمدت نهتنها اعتماد باز نمیگردد، بلکه سرمایهگذاران نسبت به «تحلیلپذیری» بازار دچار تردید جدی میشوند.
- شفافیت؛ حلقه مفقوده: فعالان بازار از نوسان کمتر میترسند تا از «بیثباتیِ قواعد». وقتی سیاستگذار، بستههای حمایتی را در چارچوبی مبهم و بدون زمانبندی ارائه میدهد، امنیت سرمایهگذاری کاهش مییابد.
اثر این نگاه بر بورس تهران:
«آنچه بورس تهران امروز بیش از هر زمان دیگری به آن نیاز دارد، نه حمایتهای هیجانی و دستوری، بلکه ثبات در سیاستگذاری است. وقتی بازار میداند که قواعد بازی تغییر نمیکند، حتی در شرایط اصلاحی نیز سرمایهگذاران با تکیه بر تحلیلهای بنیادی خود به بازار اعتماد میکنند.
خطر اصلی برای بورس تهران در شرایط فعلی، عادیسازیِ مداخلات مستقیم است. اگر سیاستگذاران بخواهند با هر افت شاخص، با بستههای حمایتیِ مقطعی مانع از کشف قیمت واقعی شوند، بازار به تدریج قدرت پیشبینیپذیری خود را از دست میدهد و سرمایهگذاران بزرگ (حقوقیها) به دلیل نبودِ شفافیتِ بلندمدت، ترجیح میدهند در حاشیه بمانند.»
نتیجهگیری:
به عنوان یک سهامدار، باید یاد بگیریم که به دنبال «حمایتهای مصنوعی» نباشیم، بلکه مطالبهگرِ «فضای شفاف و عادلانه» باشیم. حمایتهای کوتاهمدت ممکن است در لحظه شاخص را سبز کند، اما آنچه یک بازار را زنده نگه میدارد، جریان آزاد اطلاعات و مکانیزم عرضه و تقاضاست.
